close

კვლევები

ანალიტიკაკვლევებიმსოფლიოპოლიტიკა

რას ნიშნავს ევროკავშირისთვის იტალიის არჩევნების შედეგები

„ბრექსიტის“ შესახებ რეფერენდუმის შემდეგ, საფრანგეთში ემანუელ მაკრონისა და გერმანიაში ანგელა მერკელის გამარჯვებამ უფრო მეტი ადამიანი დაარწმუნა იმაში, რომ ევროსკეპტიციზმის პოპულისტურმა ტალღამ ევროკავშირის ქვეყნებში გადაიარა. თუმცა, იტალიაში გამართული არჩევნები საპირისპიროს მეტყველებს.

თითქმის ყველა საარჩევნო უბნის ხმების დათვლის შემდეგ ირკვევა, რომ „5 ვარსკვლავის მოძრაობა“, რომელიც პოპულისტური მისწრაფებებით გამოირჩევა ლიდერობს და ხმების უმეტესობა, 33% ეკუთვნის. დემოკრატიულმა პარტიამ მხოლოდ 18 %-ის აღება მოახერხა, რაც დიდ დანაკარგს ნიშნავს, რადგან წინა არჩევნებში მათ ხმების 40 %-ით მოიპოვეს ლიდერობა.

ანტიიმიგრაციული, მემარჯვენე პარტიის ლიდერმა, მატეო სალვინმა, პარტიის ყოფილი კოალიციის ლიდერი, სილვიო ბერლუსკონი, 4%-ით დაამარცხა, რამაც, გაოცებასთან ერთად, დიდი არეულობა გამოიწვია არა მხოლოდ იტალიის მოქალაქეებში, არამედ პოლიტიკურ წრეშიც.

იტალიის არჩევნების შედეგებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ევროკავშირისთვისაც. პოპულისტური პარტიის გამარჯვება შედეგია, არა უბრალოდ თავად ამ პარტიების გამარჯვებისთვის მუშაობისა, არამედ წინა ხელისუფლების ევროკავშირისადმი უარყოფითი დამოკიდებულებისაც.

მმართველი პარტიის ლიდერი – ბერლუსკონი და დემოკრატიული პარტიის ლიდერი – რენზი, თითქმის ყველაფერს, რაც გეგმის მიხედვით არ სრულდებოდა, ან რაზეც მოსახლეობა უკმაყოფილებას გამოხატავდა, ევროკავშირს აბრალებდნენ, რამაც, თავისთავად, გზა გაუკვალა პოპულისტური იდეოლოგიის პარტიებს და ხალხშიც უფრო მეტი პოპულარობა მოუპოვა.

ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ პოპულისტების ამ წარმატებას ანგარიშგასაწევი საფუძველი არ აქვს, თუმცა, საპირისპირო შეხედულებით, ეს სიმართლეს არ შეეფერება. იტალიის ეკონომიკა 2011-2012 წლებში კრიზისში იყო, მთავარი ფოკუსი მიმართული იყო სიტუაციის გამოსწორებისა და საბერძნეთის მსგავს სიტუაციაში მოხვედრისაგან თავის არიდებაზე. ეს მიზანი მიიღწა, თუმცა  ვერ მოხერხდა მოქალაქეების სურვილების დაკმაყოფილება – მდგრადი განვთარება და ეკონომიკური ზრდა; ასე, რომ აზრთა შეუთავსებლობა, საბოლოო ჯამში, პოლიტიკურ დაპირისპირებაში გადაიზარდა.

თავად ევროკავშირის პოლიტიკურ ცენტრში, ბრუსელში, მიაჩნიათ, რომ მსგავსი შედეგი გამოიწვია იტალიელი ამომრჩევლის გაურკვევლობამ იმაში, თუ რა არის იტალიის ნამდვილი პრობლემა, რომელიც პირველ რიგში საჭიროებს ქმედებსასა და მოგვარებას: „ ეს ევროპული ტრენდი გახდა. როგორც „ბრექსიტის“ შემთხვევაში, ხალხი სხვა ქვეყნებშიც საუბრობს მიგრაციის საკითხებზე, როგორც სოციალური და ეკონომიკური დაძაბულობის მიზეზზე. სინამდვვილეში კი ეს ეკონომიკური კრიზისითაა გამოწვეული, მსგავსი სიტუაციაა იტალიაშიც“- აღნიშნა სესილია კიენგმა.

წყაროები: Reuters, Euronews

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგირაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
დედამიწაეკოლოგიაკვლევებისაქართველო

მესხეთის ქედზე 20-მდე ირემი ბინადრობს – უკანონო ნადირობის სტატისტიკა საგანგაშოდ გაიზარდა

2017 წელს სამეცნიერო–კვლევითმა ცენტრმა, მესხეთის ქედზე, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ირმისა და არჩვის პოპულაციების სწრაფი შეფასების სამუშაოები ჩაატარა. ინფორმაციას ,,სამხრეთის კარიბჭე” ავრცელებს.

კვლევამ აჩვენა, რომ ბორჯომ-ხარაგაულის დაცულ ტერიტორიებთან შედარებით, მესხეთის ქედზე ირმის სიმჭიდროვე 15-ჯერ უფრო დაბალია. სპეციალისტებმა მესხეთის ქედზე დაახლოებით 20 ირემი იპოვეს.  არჩვი კი იმდენად მცირერიცხოვანია, რომ მხოლოდ ორი ინდივიდის დანახვა იყო შესაძლებელი. 

კვლევა WWF Caucasus Office-ისა და Eco-Corridor Fund for the Caucasus-ს ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდა. საველე სამუშაოებში, კვლევითი ცენტრის საველე ოფიცრებთან ერთად, მოხალისეებიც ჩაერთვნენ.

გარემოს დაცვის სამინისტროს ცნობით, 2017 წელს უკანონო ნადირობის 143 შემთხვევა გამოვლინდა, მაშინ, როცა ამ რიცხვმა 2016 წელს 850 შეადგინა.

გარემოს დაცვის სამინისტროში ამბობენ, რომ სტატისტიკა საგანგაშოა და ბრაკონიერებთან შეურიგებელ ბრძოლას აპირებენ. ხშირად ბრაკონიერები თავს ესხმიან რეინჯერებს, სასამართლო კი მხოლოდ სიტყვიერი გაფრთხილებით შემოიფარგლება. ცალკეულ შემთხვევებში იგეგმება სანქციების გამკაცრებაც.

 

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
ასტრონომია - კოსმოსიკვლევები

მთვარეზე აღმოჩენილ წყალს უმაღლესი ხარისხი აქვს

მეცნიერებმა მთვარის ზედაპირქვეშ დამალული დიდი ოდენობით წყალი აღმოაჩინეს, რომელსაც უმაღლესი ხარისხი აქვს – ამ დასკვნამდე  კოლორადოს კოსმოსის მეცნიერებათა ინსტიტუტის მკვლევრები მივიდნენ.   წყალი მთელი მთვარის მასშტაბით არის გავრცელებული  და პოტენციურად შესაძლებელია  მისი გამოყენება სასმელად და რაკეტების საწვავად, თუკი მას წყალბადად და ჟანგბადად დავშლით.

არცთუ ისე დიდი ხნის წინ,  მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ წყალი მთვარეზე ძირითადად პოლუსების ირგვლივ იყო. მიუხედავად იმისა, რომ წარმოდგენა შეიცვალა, კიდევ საკამათოა მთვარეზე არსებული წყლის მდებარეობისა და ქცევის საკითხი.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

 

 

 

სრულად ნახვა
ეკოლოგიავიდეოკვლევებიმსოფლიო

არქტიკაზე ყინული თანდათან ქრება

არქტიკაზე ყინული თანდათან ქრება – ამ დასკვნის გამოტანის საშუალებას NASA-ს  Youtubeგვერდზე დადებული ვიდეო იძლევა, სადაც ასახულია ყინულის ლღობის პროცესი 1984 წლის სექტემბრიდან 2016 წლის სექტემბრამდე.

რსპეციალისტებმა 2017 წელი მაღალი ტემპერატურის მხრივ ერთ-ერთ ყველაზე რეკორდულ წლად დაასახელეს. ყველაზე ცხელ წლად 2016, 2015, 2010 და 2001 წლებია მიჩნეული.

დედამიწაზე გლობალური დათბობა გრძელდება, რაც ადამიანების მიერ ნახშირორჟანგის ემისიით არის გამოწვეული.

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

სრულად ნახვა
გეოგრაფიადედამიწაეკოლოგიაეს საინტერესოაკვლევებიმსოფლიო

ანტარქტიდაზე  გადაშენების პირას მყოფი პინგვინების მილიონნახევრიან ჯგუფს მიაგნეს

პინგვინი  „ადელი“ ანტარქტიდის სანაპიროზე ბინადრობს. ,,ადელი“  ყველაზე ერთგული არსებაა დედამიწაზე, მას მთელი ცხოვრების მანძილზე ერთადერთი პარტნიორი ჰყავს. 

პინგვინი ოქტომბრიდან თებერვლამდე მრავლდება და როგორც წესი,  ბუდეში 2 კვერცხს დებს. პატარა ბარტყების გამოსაკვებად, მშობლებს  50-120 კილომეტრის გავლა უწევთ, იმისთვის, რომ  საჭმელი მოიპოვონ. ამიტომ, მათ დაბრუნებამდე ბარტყები შიმშილით იხოცებიან. 2015 წელს ვერცერთი ბარტყი გადარჩა. 

ბუნების დამცველები წლების განმავლობაში შფოთავდნენ, რომ პინგვინი ადელი გადაშენების პირას იყო. სინამდვლეში კი  – მილიონნახევარი პინგვინი „ადელი“ ადამიანებს ანტარქტიდის ჩრდილოეთით მდებარე რთულად მისადგომ კუნძულზე ემალებოდა. ისინი მაინც იპოვეს. მათ კვალს თანამგზავრიდან მიაგნეს. ამ კუნძულებზე მოხვედრა არ არის ადვილი, ამიტომ –  ადამიანები იქ არ ჩნდებიან. მეცნიერები ფიქრობენ, რომ სწორედ ამან შეუწყო ხელი პინგვინების ამ რაოდენობით არსებობას.

მასალა მოამზადა:  ციცი კიკვაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ასტრონომია - კოსმოსიდედამიწაეს საინტერესოაკვლევებიმსოფლიო

მეცნიერები: ,,დედამიწაზე მარსის მსგავსი გარემო არსებობს და იქ სიცოცხლეა“

პირველად მეცნიერების ისტორიაში, მკვლევარებმა მსოფლიოს ყველაზე მშრალი უდაბნო გამოიკვლიეს და დაადგინეს, რომ მის ნიადაგში შესაძლებელია სიცოცხლის არსებობა და, რაც მთავარია, იგივე შეიძლება ითქვას მარსის ნიადაგზეც.

მკვლევართა გუნდმა ვაშინგტონის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პლანეტარული მეცნიერის დირკ შულც-მაქუჩის ხელმძღვანელობით, სამხრეთ ამერიკაში მდებარე ატაკამას უდაბნო შეისწავლეს, სადაც  ათწლეულობის განმავლობაში ერთხელ წვიმს.

მეცნიერები დიდი ხანია იკვლევენ, ამ ჰიპერარდიულ გარემოში, რომელიც ძალიან ჰგავს მარსის ზედაპირს,  მიკრობები მუდმივად ცხოვრობენ, თუ მარტივად იხოცებიან.

კვლებაში, რომელიც Proceedings of the National Academy of Sciences-ში გამოქვეყნდა, შულც-მაკუჩი და მისი გუნდი აცხადებს, რომ ისეთ ჰიპერარიდულ გარემოშიც კი, როგორიც ატაკამაშია, მიკროორგანიზმების სიცოცხლისთვის საჭირო პირობები არსებობს.

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ სპეციალიზებულ ბაქტერიებს ნიადაგში ცხოვრება შეუძლიათ, ისინი ათწლეულების მანძილზე ,,თვლემენ” და წვიმის დროს აქტიურდებიან და რეპროდუქცირდებიან.

,,ჩვენი კვლევა ამტკიცებს, რომ თუკი სიცოცხლის არსებობა დედამიწის ყველაზე მშრალ გარემო პირობებშიც შესაძლებელია, დიდი შანსია იმისა, რომ იგივე ხდებოდეს წითელ პლანეტაზეც.“

როდესაც შულც-მაკუჩი და მისი გუნდი 2015 წელს პირველად ჩავიდნენ ატაკამას უდაბნოში, წვიმდა. მეცნიერებმა კოკისპირული წვიმის შემდეგ ატაკამას ნიადაგში ბიოლოგიური აქტიურობა გამოავლინეს.

მათ გამოიყენეს სტერილური კოვზი და სხვა დელიკატური ხელსასწყოები, რათა ნიადაგის სხვადასხვა სიღრმიდან სინჯები აეღოთ და შემდეგ ჩაატარეს გენომური ანალიზი, რათა დაედგინათ მიკრობების სახეობები, რომლებიც ნიადაგში ხელახლა წარმოიშვნენ. მეცნიერებმა მიკრობული სიცოცხლის რამდენიმე ადგილობრივი სახეობა აღმოაჩინეს, რომლებიც მკაცრ პირობებში ცხოვრებას შეგუებული იყვნენ.

მეცნიერები უდაბნოში 2016 და 2017 წლებშიც ჩავიდნენ და ნახეს, რომ ის მიკროორგანიზმები, რომლებიც წვიმის დროს ცოცხალები იყვნენ, მშრალ გარემო პირობებში თანდათან იცვლებოდნენ და “მთვლემარე” მდგომარეობაში გადადიოდნენ.

,,დარწმუნებულები ვართ, რომ ეს მიკრობები მარსის მსგავს გარემო პირობებშიც ასეულობით და ათასეულობით წლის განმავლობაში ,,თვლემენ’, ხოლო წვიმის დროს სიცოცხლეს უბრუნდებიან,” – აცხადებენ კვლევის ავტორები.

წყარო: https://www.sciencedaily.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
არქეოლოგიაკვლევებიმსოფლიო

მეცნიერებმა 5 ათასი წლის მუმიებზე უძველესი ტატუირება აღმოაჩინეს

მკვლევარებმა ორ უძველეს ეგვიპტურ მუმიაზე მსოფლიოს უძველესი ფიგურალური ტატუები აღმოაჩინეს.

ბრიტანეთის მუზეუმის ინფორმაციით, მამაკაცის მუმიას მკლავის ზედა ნაწილში ველური ხარისა და ცხვრის ტატუ, ხოლო ქალ მუმიას ზედა მკლავსა და მხრებზე –  S- ის ფორმის ფიგურები აქვს გამოსახული.

ხელოვნების ნიმუშები ჩვეულებრივ სინათლეზე ლაქასავით მოჩანს, ისინი მეცნიერებმა ინფრაწითელი ფოტოგრაფიის საშუალებით დაათვალიერეს.

მუმიები ეგვიპტის ქალაქ გებელეინში 100 წლის წინ აღმოაჩინეს. ისინი ძველი წელთაღრიცხვის 3351 -3017 წლებით თარიღდებიან.

ამ აღმოჩენამდე არქეოლოგები ფიქრობდნენ, რომ ეგვიპტეში ტატუირებას მხოლოდ ქალებს უკეთებდნენ, ვინაიდან დღემდე არმოჩენილი ტატუები მხოლოდ ქალების სხეულებზე იყო გამოსახული.

აღმოჩენის დეტალები Journal of Archaeological Science-ში გამოქვეყნდა.

მასალა მოამზადა: თამარ ტაბატაძე

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

სრულად ნახვა
ეკოლოგიაკვლევებიმსოფლიოპოლიტიკა

საფრანგეთში ერთჯერადი პლასტმასის ნივთების გამოყენება აიკრძალა

საფრანგეთის ხელისუფლებამ ახალი კანონი მიიღო, რომლის მიხედვითაც, პლასტმასისგან დამზადებული ყველა სახის ყოველდღიური მოხმარების ნივთები, მათ შორის, ჭურჭელი – მთელი ქვეყნის მასშტაბით აიკრძალება.

კანონი ძალაში 2020 წლიდან შევა. ინიციატივა საფრანგეთის ხელისუფლების  პროგრამის – „ენერგოტრანზიციია მწვანე ზრდისთვის“ ნაწილია, რომელიც მიზნად ისახავს, რომ საფრანგეთის უფრო ეფექტიანად და აქტიურად ჩაერთოს კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ ბრძოლის აქტივობებში.

სამოქალაქო სექტორის დიდი ნაწილი მხარს უჭერს ხელისუფლების ინიციატივას, თუმცა მეორე ნაწილის განცხადებით, აღნიშნული კანონპროექტი არღვევს ევროკავშირის კანონს საქონლის თავისუფალი გადაადგილების შესახებ.

ორგანიზაცია „Pack2Go Europe-ის“ განცხადებით, რომელიც ევროპის შემფუთველ ორგანიზაციებს აერთიანებს, ისინი ყველა ღონეს იხმარენ, რომ შეაჩერონ კანონის ამოქმედება –  არა მხოლოდ საფრანგეთში, არამედ ევროპის კონტინენტზეც.

„ჩვენ ევროპულ საბჭოს ვთხოვთ, რომ მიიღონ შესაბამისი სამართლებრივი ზომები საფრანგეთის წინააღმდეგ, რომელიც არღვევს ევროკავშირის კანონმდებლობას, თუკი ისინი ამას არ გააკეთებენ, ჩვენ არ დავნებდებით.“- განაცხადა „Pack2go Europe-ის“ გენერალურმა მდივანმა. მისივე განცხადებით, მეცნიერულად არ არის დამტკიცებული, იქნება თუ არა აღნიშნული კანონპროექტი საკმარისად ეფექტიანი გარემოს დაცვისა და კლიმატის ცვლილების შემცირების მხრივ. პრობლემა შესაძლოა წარმოიშვას თავად მოქალაქეებში, რომლებმაც შესაძლოა ვერ გააცნობიერონ რას ნიშნავს ბიოლოგიური ნარჩენებისგან მიღებული პროდუქტი და დატოვონ ყოველდღიური მოხმარების, თუ სხვა ნივთები ბუნებაში, რადგან შეცდომით ეგონებათ, რომ ამით ბუნებას ზიანი არ მიადგება.

 

წყარო: The world economic forum

მასალა მოამზადა: ცირა შვანგრაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

 

 

სრულად ნახვა
არქეოლოგიაეს საინტერესოაისტორიაკვლევებიმსოფლიო

ეგვიპტეში 2,000 წლის სასაფლაო აღმოაჩინეს

ეგვიპტელმა არქეოლოგებმა აქამდე უცნობი ნეკროპოლისი აღმოაჩინეს, რომელიც ასწლეულების განმავლობაში ხელუხლებელი იყო.

2 000-ზე მეტი წლის სასაფლაო ფარაონული გვიანი პერიოდით თარიღდება და, სულ მცირე, 8 სამარხს შეიცავს, თითოეულ მათგანში კი რამდენიმე  სარკოფაგია.

კაიროს სამხრეთით ახლად აღმოჩენილი მიწისქვეშა საფლავის კომპლექსი ხმუნის ნეკროპოლისიდან  ექვს კილომეტრში მდებარეობს.

გათხრები გასული წლის ბოლოს დაიწყო. მკვლევართა ჯგუფი ეძებდა  უძველესი ეგვიპტის მე-15 ადმინისტრაციულ განყოფილებას.

განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია თოტის ქურუმის ერთ-ერთი საფლავი – იბისისთავიანი სიბრძნის, არბიტრაჟის, დამწერლობის, მეცნიერების, ჯადოსნობისა და გარდაცვლილთა განაჩენის ღმერთი.

საფლავში აღმოჩენილ იეროგლიფებზე ქურუმი მოხსენიებულია, როგორც – Djehuty-Irdy-Es, ასევე, როგორც ,,დიდი ხუთიდან ერთ-ერთი”.

საფლავში ასევე აღმოჩნდა თაბაშირისგან დამზადებული რამდენიმე ქილა. ოთხ მათგანს ღმერთი ჰურუსის ოთხი შვილის თავი აქვს. მათში მუმიფიცირებული ქურუმის ორგანოები დღემდე კარგადაა შემონახული.

საფლავში ასევე აღმოჩენილია 1000-მდე მოსამსახურის თიხისგან გაკეთებული ფიგურა, რომლებიც ეგვიპტელ დიდგვაროვნებთან იმ მიზნით მოათავსეს, რომ იმ ქვეყნად  მომსახურებოდნენ.

მუმია შემკობილია ბრინჯაოს საყელოთი, რომელიც ასახავს ქალღმერთ Nut-ს, რომელიც იმ ქვეყნად ფრთებით ,,იცავდა” გარდაცვლილებს. მუმიაზე ასევე აღმოაჩინეს ლურჯ და-წითელმძივებიანი ძვირფასი ქვა, ბრინჯაოს მოოქროვილი ფილები, სპილოს ძვლითა და კრისტალით მორთული ორი თვალი და ნახევრად ძვირფასი ქვების ოთხი ამულეტი.

სასაფლაოში 13 საფლავი იყო. ვარაუდობენ, რომ ერთ-ერთი საფლავი დიდგვაროვან ოჯახს ეკუთვნის; საერთო ჯამში, კომპლექსში 8 საფლავი და 40 სარკოფაგი აღმოაჩინეს.

 

წყარო: ttps://www.sciencealert.com

მასალა მოამზადა:  თამარ ტაბატაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა”

 

სრულად ნახვა
ბიზნესიკვლევებიმსოფლიოსაქართველო

ქართველი ენათმეცნიერის ბრიტანული წარმატება

ქართული ენათმეცნიერება მეცნიერების ერთ-ერთი საინტერესო და მრავალფეროვანი დარგია, რომელიც სათავეს შორეულ წარსულში იღებს. თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ ეს დარგი შეისწავლის კონკრეტული ენის აგებულებასა და მის ფუნქციონირებას, მაშინ შეიძლება დავასკვნათ,  რამდენად მრავალფეროვანი და განვითარებულია ქართული ენათმეცნიერება. ჩვენი მშობლიური ენა ხომ ერთერთი უძველესია მსოფლიოში.

ენათმეცნიერება ვითარდება და ნელნელა წინ მიიწევს. ქართული ენით დაინტერესება გასცდა საქართველოს საზღვრებს და ახლა ბევრ ქვეყანაში მუშაობენ კვლევით ლაბორატორიებში ჩვენი მშობლიური ენის სიღრმეების შესწავლაზე.

ამ საქმეში დიდი წვლილი მიუძღვის ახალგაზრდა ქართველ ენათმეცნიერს – სოფია დარასელიას, რომელიც  უკვე წლებია დიდ ბრიტანეთში, ლიდსის უნივერსიტეტში მოღვაწეობს და მნიშვნელოვან კვლევებს ატარებს წამყვან მეცნიერებთან ერთად.

ყველაფერი 2012 წელს დაიწყო , როდესაც სოფიამ ივანე ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სადოქტორო თემა დაიცვა თემაზე „ქართულ-ევროპული ტიპის სასწავლო ლექსიკოგრაფია“ და დაამუშავა ქართულ ენათმეცნიერებაში მიმდინარე სიახლეები და უახლესი გამოცემები .

ბრიტანელი ლინგვისტების მიწვევით სოფიამ თავდაპირველად მუშაობა დაიწყო ლიდსის უნივერსიტეტში მოწვეულ მეცნიერად, თუმცა შემდეგ – დაუღალავი შრომითა და თავისი ნიჭით დიდ წარმატებას მიაღწია.

დღეს სოფია ლიდსის უნივერსიტეტის ქართველოლოგიური კვლევის ცენტრს ხელმძღვანელობს და თავისი საქმიანობით აცნობს უცხოელ კოლეგებს ქართული ენის უნიკალურობას და მრავალფეროვნებას.

გარდა ამისა, იგი ხელმძღვანელობს ლიდსის უნივერსიტეტის სამეცნიერო ჟურნალს დოქტორ დიანე ნელსონთან ერთად (Leeds Working Papers in Linguistics and Phonetics). მიმდინარე წელს იგეგმება ქართველოლოგიური ნაშრომების მიღება ამ ჟურნალში დასაბეჭდად.

წარმატებული ახალგაზრდა ენათმეცნიერი განვლილ გზასა და უცხოურ ინტერგაციაზე გვიამბობს:

-ყველაფერი დაიწყო მაშინ, როდესაც სადოქტორო თემა აირჩიეთ. როგორ შეარჩიეთ ეს თემა, რამ განაპირობა თქვენი  დაინტერესება ამ თემით ?

-ასე კონკრეტული მომენტი არ ყოფილა, რომელმაც გადამაწყვეტინა საკვლევი თემის არჩევა. სადოქტორო კვლევამდე სხვადასხვა ეტაპი უნდა გაირო და ამ პერიოდის განმავლობაში ეტაპობრივად  გამოიკვეთა ინტერესის სფერო.

ვეცდები ძალიან მარტივი ენით ავხსნა თუ რას მოიცავდა აღნიშნული კვლევა. „ქართულ-ევროპული სასწავლო ლექსიკონის შედგენა კორპუსული მეთოდების გამოყენებით“ გულისხმობდა ყველაზე ხშირად გამოყენებული თანამედროვე  ქართული ენის ლექსიკის განსაზღვრას. ამ მიზნით შეიქმნა თანამედროვე ქართული ენის ვრცელი ვებკორპუსი – KaWaC (Ka=Kartvelia და WaC=Web as a Corpus), რომელიც მოიცავს 280 მილიონზე მეტ სიტყვას და განთავსათებულია ლიდსის უნივერსიტეტის ვებსაიტზე.

-ენათმეცნიერება, როდიდან დაინტერესდით მეცნიერების ამ სახეობით და რამ განსაზღვრა ეს დაინტერესება?

-სადოქტორო კორპუსულმა კვლევამ განაპირობა ჩემი გადასვლა ლექსიკოგრაფიიდან კორპუსის ლინგვისტიკასა და კომპიუტერულ ლინგვისტიკაში.

ლიდსის უნივერსიტეტში ქართველოლოგიური მიმართულებით მნიშვნელოვან კვლევებს ახორციელებთ. გზა, რომელიც გაიარეთ თსუ-დან ამ უნივერსიტეტამდე და რომ აგვიღწეროთ თქვენი საქმიანობა, კონკრეტულად რას საქმიანობთ ამჟამად?

-ლიდსის უნივერსიტეტში პირველი ჩემი საქმიანობა დაიწყო მოწვეული მეცნიერის სტატუსით და თანამედროვე ქართული ენის კორპუსის პროექტით, რომელიც სწორედ ამ სამეცნიერო ვიზიტის ფარგლებში შეიქმნა. შემდეგ კი მივიღე შემოთავაზება სადოქტორო პროექტზე.

ამჟამად არაერთ პროექტზე ვმუშაობ ლიდსის უნივერსიტეტში. ვეცდები მოკლედ აღვწერო რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროექტი. ჩემი სადოქტორო კვლევაა „ქართული ენის მორფოსინტაქსური კატეგორიების კომპიუტერულ ანალიზი“. კერძოდ, კომპიუტერული ანალიზი მოიცავს ორ კონკრეტულ საკითხს: 1) ტეგსეტების სისტემის შექმნას და 2) ტეგირების პროგრამის შექმნას.

გარდა ამისა, ვხელმძღვანელობ ქართველური და კავკასიური ენების კვლევის ცენტრს, რომელიც როგორც ეს ცენტრის ვებგვერდზეა მითითებული, ამ ეტაპზე მხოლოდ ქართველოლოგიური კვლევებით შემოიფარგლება. აღნიშნული ცენტრი ატარებს ყოველკვირეულ ქართველოლოგიურ ლექცია-სემინარებს, რომელსაც ლიდსის უნივერსიტეტის ენათმეცნიერებთან ერთად მოწვეული ქართველი ენათმეცნიერები კითხულობენ. ქართველოლოგიური ცენტრის ორგანიზებით იმართება ყოველწლიური საერთაშორისო ვორკშოპი „კომპიუტერული მიდგომები მორფოლოგიურად მდიდარი ენებისათვის“ (CAMRL2017, რომლის ინტერესების სფეროს წარმოადგენს ქართველური ენები. ვორკშოპის ვებსაიტი ხელმისაწვდომია ამ მისამართზე: https://camrl.leeds.ac.uk/ . წელს ეს ვორკშოპი (CAMRL2018) ჩატარდება 2018 წლის 3 ივლისს.

სამეცნიერო საქმიანობების გარდა აქტიურად ვარ ჩართული ლიდსის უნივერსიტეტის სასწავლო პროცესში. კერძოდ, ბაკალავრის საფეხურზე ვასწავლი ლინგვისტიკის ორ მოდულს.

-უცხოეთში ძალიან წარმატებული ხართ. რამდენად რთული იყო ქართველი გოგონასთვის უცხოური მწვერვალების დაპყრობა და სამშობლოდან  ასე შორს სამეცნიერო კუთხით თავის დამკვიდრება ?

-ბრიტანულ ლინგვისტურ სივრცეში ინტეგრაცია ადვილი ნამდვილად არ არის. ამ კუთხით ყველაზე მნიშვნელოვანია არამარტო დაგროვილი ცოდნა და გამოცდილება, არამედ მზაობა ახალი ცოდნის მისაღებად. ასევე, არ შეიძლება არ აღინიშნოს აქაური უშუალო და მეგობრული დამოკიდებულება.

-თქვენი აზრით, რამდენად არის ენათმეცნიერების  სფერო განვითარებული საქართველოში და რა უნდა გაკეთდეს ამის ხელშესაწყობად?

-ბევრი კვლევა ტარდება, კორპუსული ლინგვისტიკის კუთხითაც კი, თუმცა არსებული კველვების მასშტაბი საკმარისი არ არის. საჭიროა, მეტი კვლევები კორპუსული და კომპიუტერული ლინგვისტიკის მიმართულებით და განსაკუთრებით ახალგაზრდა ენათმეცნიერების ჩართვა ამგვარ პროექტებში.

-როგორია თქვენი სამომავლო გეგმები. აპირებთ თუ არა სამშობლოში დაბრუნებას ?

რასაკვირველია. ძალიან აქტიური თანამშრომლობა მაქვს ქართველ კოლეგებთან. ჩართული ვარ სასწავლო პროცესშიც კი. კერძოდ, თსუ-ში დისტანციურად ვასწავლი ლექსიკოგრაფიის სამაგისტრო პროგრამაზე საგანს „შესავალი კორპუსის ლინგვისტიკასა და კორპუსზე დაფუძნებულ ლექსიკოგრაფიაში“ (Introduction to Corpus Linguistics and Corpus-based Lexicography). 2018 წლის შემოდგომის სემესტრიდან კი იგეგმება დამატებით ახალი საგნის  „ზოგადი ენათმეცნიერების“ (General Linguistics – Understanding Language) შემოღება აღნიშნულ სამაგისტრო პროგრამაზე.

 

მასალა მოამზადა:  ანა ურუშაძემ

ახალგაზრდა ანალიტიკოსთა და მეცნიერთა დარბაზი ,,დოქტრინა“

 

სრულად ნახვა
1 89 90 91 92 93 108
Page 91 of 108